ابن ميثم البحراني ( مترجم : صاحبي )

341

شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي )

حقيقى از خانهء شما بيرون مىآيد ، در نور آن مشعلها نخريسى مكن . على عطَّار گويد : به يكى از خيابانهاى بصره گذر كردم ناگاه ديدم پير مردانى نشسته و كودكانى بازى مىكنند ، به كودكان گفتم : از اين پير مردها شرم نمىكنيد ( 1 ) كودكى از آنها گفت : تقواى اين پير مردان كم است ، در نتيجه هيبت و شكوهشان كم مىباشد ، در رسالهء قشيريّه چنين آمده است ( 2 ) . معناى سخن امام ( ع ) اين است كه - هر گاه بخواهى نفست را از بلاها و آفات برهانى و پناهگاهى بجويى كه بدان پناه ببرى پس همنشين پارسا و پرهيزكارى شو چون در دنيا دژى محكمتر از آن از نظر پناه بردن وجود ندارد . 29 - لا شفيع انجح من التّوبة . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : هيچ شفيعى موفقتر و حاجت رواتر از توبه نمىباشد . شارح گويد : شفيع صاحب شفاعت يا شفعه است ، و انجح افعل تفضيل از نجح و نجاح بر وزن صلح و صلاح مىباشد كه به معناى دستيابى به حاجتهاست ، يا از انجاح به معناى بر آمدن حاجت و رهايى يافتن است و آن بر خلاف قياس است ( 3 ) . توبه در لغت بازگشت و از تاب يتوب از باب قال يقول مىباشد ، و توبه از نظر شرعى نيز بازگشت از چيزى كه در شرع نكوهيده است به كارى كه در شرع ستوده است ، گويند : توبه را سه شرط است ، پشيمانى بر آنچه قبلا مخالفت و نافرمانى كرده ، و رها كردن لذت در حال حاضر ، و تصميم بر اين كه به گناهانى كه مرتكب شده آنچه پيامبر ( ص ) فرموده : پشيمانى توبه است صريح در شرط مهمّ توبه است چنان حضرت فرمود : حج عرفه است يعنى مهمترين اركان حجّ وقوف در عرفات است نه اين كه حج منحصر به عرفات باشد .

--> ( 1 ) ما تستحبون كه در متن عربى آمده است در رسالهء قشيريّه « تستحون » آمده است . و هر دو لغت صحيح از استحى ( به حذف ( ى ) اوّل ) مىباشند و استحيا ( با دو يا ) هم خوانده شده دانشمندان علم لغت به جايز بودن هر دو قرائت و استعمال آن تصريح كرده‌اند . ( 2 ) به رسالهء قشيريه ، چاپ مصر سال 1367 ، باب ورع صفحه 55 - 53 ، رجوع كنيد . ( 3 ) در حاشيه آمده است : « اگر انجح را افعل تفضيل از باب افعال بگيريم بر خلاف قياس است چون اسم تفضيل از ثلاثى مزيد بر وزن افعل نمىآيد . چنان كه در گفتار ايشان بر خلاف قياس آمده و گفته‌اند : اعطاهم و اولاهم به معناى كسى كه عطايش از همه بيشتر است ، از شارح » .